Sociale cohesie

De sociale cohesie in een buurt is eveneens een belangrijke factor. Het werkt door in (on)veiligheidsgevoelens. Maar ook in zoiets als 'sociale controle'. Het speelt op twee manieren een rol. Ten eerste als buurtkenmerk voor de omgeving waarin cliënten (bijzondere doelgroepen) terecht komen. Sommige kwetsbare cliëntgroepen zijn gebaat bij een sterke sociale cohesie (en sociale controle). Andere met een wat 'lossere' levensstijl of die beter gedijen in een meer anonieme omgeving kunnen juist gebaat zijn bij minder sterke sociale cohesie.

De tweede kant van sociale cohesie is hoe dit doorwerkt in de bereidheid tot acceptatie van woonvoorzieningen voor bijzondere doelgroepen of het ontstaan van protesten daartegen. Dit is niet eenduidig. Een sterke buurtcohesie kan opleveren dat de buurt snel tot een gezamenlijke reactie komt. Vaak zijn er informele opinionleaders, die van grote invloed zijn op de richting van die reactie (afwijzen, onderhandelen of accepteren). Het vroegtijdig betrekken van die bewoners bij de afwegingen, kan de reactie gunstig beïnvloeden.
Het ontbreken van sociale cohesie maakt het moeilijker om op voorhand een beeld te krijgen van de reactie van bewoners. De diversiteit van standpunten die hier vaker optreedt, kan een voordeel zijn doordat er minder massief verzet ontstaat. Anderzijds, als de stemming omslaat kan het omgekeerd gaan werken: de gemeenschappelijk ervaren dreiging versterkt de sociale cohesie en daarmee het verzet.

Sociale cohesie hangt sterk samen met veiligheid: in buurten met een sterke sociale cohesie voelt men zich veiliger. En er mag een preventieve werking verondersteld worden op overlast en criminaliteit door een grotere sociale controle (het aantal meldingen en aangiften is ook lager).

Sociale cohesie in een buurt kan zichtbaar gemaakt worden door de factoren woonduur, homogeniteit (naar etnisch culturele achtergrond) en sociaal economische status. Hier is een PDF-document met tabellen per CBS-buurt. Tevens daarin een toelichting op het begrip en verantwoording van de gekozen factoren.

Er wordt door de lokale overheid in Rotterdam veel geïnvesteerd in sociale cohesie. Het programma Mensen Maken de Stad is daarvan een goed voorbeeld. Zie onder andere het essay van J.Uitermark en J.W.Duyvendak "Sociale integratie ... straataanpak in de praktijk", waarin duidelijk wordt welke moeite en zorgvuldigheid gevergd worden. Het onzorgvuldig plaatsen van een woonvoorziening die als bedreigend wordt ervaren, kan zo'n investering plots weer grotendeels teniet doen.